E-1 ve E-2 Vizesi: Tüccar ve Yatırımcı Rehberi

Amerika'da kendi işletmenizi kurmak, mevcut bir işi devralmak veya iki ülke arasındaki ticari ağınızı genişletmek istiyorsanız, ABD göçmenlik sisteminin size sunduğu en prestijli iki kapı E-1 ve E-2 vizeleridir.

Türkiye'nin ABD ile olan ticaret ve seyrüsefer anlaşması sayesinde, Türk vatandaşları bu vize kategorilerinin her ikisine de başvurabilir. Küçük bir not: Bu vizeler göçmen olmayan vizelerdir ve size doğrudan Green Card sağlamaz. Amacınız yatırım yoluyla kalıcı oturum almaksa, EB-5 programını anlattığımız Green Card rehberimize göz atabilirsiniz.

Peki, yüz binlerce dolarlık yatırımınızın veya ticari hedeflerinizin basit bir evrak hatası yüzünden reddedilmemesi için nelere dikkat etmek gerekir? Bu rehberde, konsolosluk yetkililerinin dosyanızı incelerken asıl neye baktığını, piyasada dolaşan "asgari yatırım" efsanelerinin doğruluğunu ve sürecin gizli tuzaklarını adım adım inceliyoruz.

1. Hangi Vize Size Uygun: E-1 mi, E-2 mi?

Her iki vize de aynı ticari anlaşmaya dayanır; ancak odaklandıkları faaliyet tamamen farklıdır.

E-1 — Anlaşmalı Tüccar Vizesi (Treaty Trader):
Odak noktası ticarettir. Türkiye ile ABD arasında hâlihazırda var olan, sürekli ve önemli hacimdeki uluslararası ticareti yönetmek için verilir.

E-2 — Anlaşmalı Yatırımcı Vizesi (Treaty Investor):
Odak noktası yatırım ve yönetimdir. ABD'de yeni bir işletme kuran ya da mevcut bir işletmeyi satın alan ve bu işletmeye önemli miktarda sermaye yatırmış olan veya yatırım sürecinde bulunan kişilere verilir.

Resmî Türkçe kaynaklarda bu vizeler "Antlaşma Tüccarı" ve "Antlaşma Yatırımcısı" olarak da geçer.

Dikkat Edilmesi Gereken Altın Kural: %50 Mülkiyet Şartı

Yalnızca sizin Türk vatandaşı olmanız yetmez. Vizeye konu olan işletmenin de en az yüzde ellisinin anlaşma ülkesi vatandaşlarına, yani Türk vatandaşlarına ait olması şarttır. Örneğin Amerikalı ortağınızın hissesi yüzde elli biri bulursa E vizesinin kapıları size kapanır. Bu nedenle ortaklık yapısı, dosya hazırlanırken atılacak ilk ve en kritik stratejik adımdır.

E-2'de ayrıca: işletmeyi sizin yönetmeniz

E-2 yatırımcısının ABD'ye yalnızca işletmesini geliştirmek ve yönetmek amacıyla gelmesi gerekir. Bunun için yatırımcının ya işletmenin en az yüzde ellisine sahip olması ya da yönetici pozisyonu veya benzeri bir şirket düzenlemesiyle fiilî yönetim kontrolünü elinde bulundurması gerekir. Bu şart, yukarıdaki mülkiyet kuralından ayrıdır: biri şirketin kime ait olduğunu, diğeri şirketi kimin yönettiğini gösterir.

2. E-1 Vizesi: "Sürekli Ticaret" Tam Olarak Nedir?

Konsolosluk, E-1 vizesi için iki temel ölçüte bakar ve ikisinin aynı anda karşılanmasını ister:

Asli ticaret:
Uluslararası ticaret hacminizin yüzde ellisinden fazlası Türkiye ile ABD arasında gerçekleşmelidir. Yani ticaretinizin ağırlık merkezi bu iki ülke olmalıdır. Bu oranı, yukarıdaki mülkiyet oranıyla karıştırmamak gerekir; ikisi birbirinden bağımsız iki ayrı şarttır.

Esaslı (sürekli) ticaret:
Tek seferlik büyük bir ihracat yeterli değildir. Faturalar, gümrük kayıtları ve sözleşmelerle kanıtlanabilen düzenli ve kesintisiz bir ticaret akışı bulunmalıdır.

Ticaretin başvuru anında mevcut olması gerekir. Taraflar için bağlayıcı olan ve hemen uygulanacak ticareti öngören sözleşmeler de mevcut ticaret sayılır; ancak ileride yapılması planlanan ticaret bu şartı karşılamaz.

Ticaret yalnızca fiziksel mal alım satımıyla sınırlı değildir. Hizmet ticareti, teknoloji transferi ve uluslararası bankacılık işlemleri de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Mevcut ticaret hacminizin veya planladığınız yatırım bütçesinin E-1 / E-2 vizeleri için yasal ölçütleri karşılayıp karşılamadığını merak ediyorsanız, ekibimizden hızlı bir ön değerlendirme talep edebilirsiniz.

3. E-2 Vizesi ve "Önemli Miktar" Efsanesi

E-2 vizesiyle ilgili internette dolaşan en büyük yanlış bilgi, "en az 100 bin dolar yatırım şartı" gibi sabit rakamlardır. Kanunda sabit bir asgari yatırım tutarı yoktur.

Konsolosluk, yatırımınızı orantılılık testiyle değerlendirir: yatırılan tutar, işletmeyi satın almanın veya sıfırdan kurmanın toplam maliyetine oranlanır.

• Maliyeti çok yüksek bir işletme (örneğin bir fabrika) kuruyorsanız, toplam maliyetin daha düşük bir yüzdesini yatırmanız yeterli görülebilir.
• Düşük maliyetli bir hizmet işletmesi kuruyorsanız, maliyetin neredeyse tamamını yatırmış olmanız beklenir.

Risk Almalısınız: Yatırdığınız para bankada atıl duran veya geri çekilebilir bir fon olmamalıdır. E-2 vizesinde sermayenin gerçekten ticari riske girmiş olması, yani işler kötü gittiğinde kısmen ya da tamamen kaybedilebilir olması gerekir. Salt gayrimenkul alımı ya da pasif sermaye yerleştirmesi de E-2 için yeterli değildir.

Paranın niteliği ve kaynağı: Yatırılan sermayenin sizin kendi kontrolünüzde olması gerekir. Kişisel varlıklarınızla teminat altına alınan bir kredi yatırım sayılabilir; ancak işletmenin kendi varlıkları teminat gösterilerek alınan kredi yatırım sayılmaz. Paranın yasal yollarla elde edildiğinin de belgelenmesi gerekir. Fon kaynağının kanıtlanamaması, en sık karşılaşılan ret nedenlerindendir.

4. Emanet Hesabı (Escrow) Stratejisi

Pek çok kişinin aklındaki soru şudur: "Daha vizemi almadan yüz binlerce doları Amerika'daki şirkete nasıl yatıracağım? Ya vize çıkmazsa?"

Resmî kurala göre yatırımcının yatırımı tamamlamış olması ya da yatırım sürecinde bulunması yeterlidir. Ancak yatırım sürecindeki sermayenin işletmeye geri alınamaz şekilde bağlanmış olması gerekir.

Mevzuat, bunun için kullanılabilecek bir yöntemi açıkça belirtir: yatırım fonları, vize verilene kadar emanet hesabında (escrow) tutulabilir. Böylece fonlar işletmeye bağlanır ve yalnızca vize verildiğinde serbest bırakılır. Ret hâlinde fonlara ne olacağı ise escrow sözleşmesinin şartlarıyla belirlenir. Bu nedenle sözleşmenin ciddi bir hukuki altyapıyla hazırlanması gerekir.

Yeni kurulan işletmenin de başvuru sırasında gerçek bir işletme olması gerekir: kâr amacıyla mal ya da hizmet üreten, faaliyet gösterdiği eyalette yasal olarak iş yapma şartlarını karşılayan bir yapı. Yalnızca kâğıt üzerinde kurulmuş, faaliyete hazır olmayan bir şirket bu şartı karşılamaz.

5. Gizli Tehlike: "Marjinal İşletme" Tuzağı

Konsolosluğun affetmediği bir diğer hata, kurulan şirketin "marjinal" sayılmasıdır. Marjinal işletme, yatırımcıya ve ailesine yalnızca asgari bir geçim sağlayabilen, bunun ötesinde gelir üretme kapasitesi bulunmayan işletmedir. Böyle bir işletmeyle E-2 vizesi alınamaz.

İşletmenin ya mevcut durumda bu kapasiteyi taşıması ya da ABD'de önemli bir ekonomik etki yaratması beklenir. Yeni kurulan işletmeler için bu kapasiteye E-2 statüsünün başladığı tarihten itibaren beş yıl içinde ulaşılması öngörülür. İşletmenin personel istihdam edecek olması, marjinal olmadığını gösteren güçlü bir kanıttır.

Bunu kanıtlamanın yolu, standart bir şablon değil; gelir projeksiyonlarıyla desteklenmiş, ayrıntılı ve gerçekçi bir iş planı (business plan) sunmaktır.

6. Vize Süresi ve Kalış Süresi Arasındaki Hayati Fark

Bu ayrım, yatırımcıların en sık karıştırdığı ve ciddi statü sorunlarına yol açabilen konudur.

Türk vatandaşları için E-1 ve E-2 vizeleri karşılıklılık tablosuna göre 60 ay (5 yıl) geçerli ve çoklu girişli olarak düzenlenir. Ancak beş yıllık vize, ABD'de beş yıl kesintisiz kalma hakkı vermez.

Kalış süresi girişte sınır görevlisi tarafından belirlenir ve en fazla iki yıldır. Bu süre, ülkeden çıkmadan ikişer yıllık dilimler hâlinde uzatılabilir ve uzatma sayısında bir üst sınır yoktur. Yurt dışına çıkıp döndüğünüzde genellikle yeni bir iki yıllık süre tanınır. Uzatma yapılmadan kalış süresinin aşılması ise statü ihlalidir.

Girişte tanınan kalış süresi, pasaportunuzun bitiş tarihini altı aydan fazla aşamaz. Örneğin pasaportunuzun bitmesine bir yıl kaldıysa size iki yıl değil, en fazla on sekiz ay kalış süresi verilebilir. Bu nedenle pasaportunuzun geçerlilik süresini de göz önünde bulundurmanız gerekir.

Pasaportunuzun süresi dolarsa vizeniz geçersiz olmaz. İptal edilmedikçe vize, üzerindeki bitiş tarihine kadar geçerlidir. Süresi geçmiş pasaportunuzdaki geçerli vizeyi pasaporttan çıkarmayın; eski ve yeni pasaportunuzu birlikte ibraz ederek seyahat edebilirsiniz.

Statünün sürdürülmesi

E statüsündeki kişilerin, statüleri sona erdiğinde ABD'den ayrılma niyetini korumaları gerekir. E vizesi sahibi yalnızca statünün verildiği anda onaylanmış olan faaliyette çalışabilir. Ortaklık yapısı, faaliyet konusu veya çalışanın görevi gibi konularda esaslı bir değişiklik olursa, işletmenin USCIS'e yeni bir I-129 formu ile bildirim yapması gerekir.

7. Aile Bireyleri İçin Büyük Avantaj (ve Gizli Risk)

E vizeleri, eşinize ve 21 yaşından küçük, evli olmayan çocuklarınıza sizinle birlikte ABD'ye gelme hakkı tanır. Aile bireylerinin uyruğunun sizinle aynı olması gerekmez.

İşin en güzel tarafı eşinizle ilgilidir: geçerli E statüsündeki eşler, statüleri gereği çalışma iznine sahiptir ve bunun için ayrı bir başvuru yapmaları gerekmez.

Ancak dikkat: yeni kalış süresi aileye otomatik geçmez.

Siz kısa bir süreliğine Türkiye'ye dönüp ABD'ye yeniden giriş yaptığınızda size genellikle yeni bir iki yıllık süre tanınır; fakat ABD'de kalan eşinizin ve çocuklarınızın süresi yenilenmez. Ailenin statü ihlaline düşmemesi için kalış sürelerinin (I-94) ayrıca takip edilmesi ve süre bitmeden uzatma başvurusu yapılması gerekir.

Vize süresinde hangi ülkenin tablosu geçerli?

Aile bireyleri, ABD ile anlaşması bulunan bir ülkenin vatandaşıysa kendi ülkelerinin karşılıklılık tablosu uygulanır. Türk vatandaşı olan eş ve çocuklar için Türkiye tablosu esas alınır, yani 60 ay.

Aile bireyleri, ABD ile anlaşması bulunmayan bir ülkenin vatandaşıysa ana başvuru sahibinin ülkesinin tablosu uygulanır. Bu durumda Türk yatırımcının farklı uyruklu eşi de Türkiye tablosundan yararlanır.

8. Kritik Personelinizi ABD'ye Götürebilirsiniz

E vizesi yalnızca yatırımcılara veya işletme sahiplerine değil, işletmenin işleyişinde kilit role sahip çalışanlara da verilebilir. Bunun için çalışanın:

• işverenle aynı uyrukta olması (Türk işletmesi için Türk vatandaşı),
• yönetici veya denetleyici bir görevde çalışacak olması ya da işletmenin verimli işleyişi için vazgeçilmez bir uzmanlığa sahip olması gerekir.

İşveren bir şirketse, şirketin en az yüzde ellisinin anlaşma ülkesi vatandaşlarına ait olması gerekir.

9. Belgeler, Formlar ve Mülakat Gerçekleri

DS-160 formu tüm başvuru sahipleri için zorunludur. Buna ek olarak, E vizesine özgü değerlendirme formu olan DS-156E, ana başvuru sahipleri ve kilit çalışanlar için doldurulur.

Başvuru harcı: E vizelerinde başvuru harcı 315 ABD dolarıdır. Bu tutar, turistik (B1/B2), öğrenci (F) ve değişim (J) vizelerinde alınan 185 ABD dolarından yüksektir. Harç, vize sonucundan bağımsız olarak tahsil edilir ve iade edilmez.

İş dosyası: Asıl inceleme, kapsamlı iş dosyası üzerinden yapılır. Dosyada şirketin kuruluş belgeleri, ortaklık yapısı, ticaretin veya yatırımın kaynağını gösteren kayıtlar, finansal tablolar, iş planı, banka kayıtları ve başvuru sahibinin şirketteki rolünü ortaya koyan belgeler bulunmalıdır. Dağınık veya birbiriyle çelişen bir dosya, yatırımın gerçekliği konusunda şüphe doğurur.

Başvurular ABD İstanbul Başkonsolosluğu üzerinden işlenir.

Mülakatta konsolosluk görevlisi temelde üç şeye ikna olmak ister:

• İşletmeniz kâğıt üzerinde değil, gerçekten var mı?
• Fon kaynağınız yasal, ticaretiniz veya yatırımınız yeterli mi?
• Şirketi gerçekten siz mi yönetecek ve geliştireceksiniz?

Mülakat tekniği ve konsolosluk beklentileri hakkında daha fazla bilgiyi mülakat rehberimizde bulabilirsiniz.

10. En Sık Karşılaşılan Ret Nedenleri

E-1 ve E-2 başvurularında ret kararı, başvuruda sunulan kanıtlar bir bütün olarak değerlendirilerek verilir. Sık karşılaşılan ret gerekçeleri arasında şunlar yer alır:

• Yatırımın yeterli bulunmaması (E-2) — Yatırım tutarının işletmenin niteliği ve toplam maliyetiyle orantılı olmadığının değerlendirilmesi.
• Ticaretin esaslı ve sürekli olmaması (E-1) — Ticaret hacminin yeterli görülmemesi ya da uluslararası ticaretin yüzde ellisinden fazlasının ABD ile Türkiye arasında gerçekleşmemesi.
• İşletmenin gerçek ve faal olmaması — İşletmenin yalnızca kâğıt üzerinde kurulmuş olması veya ticari faaliyetin henüz yeterli ölçüde başlamamış olması.
• Fonların yasal kaynağının gösterilememesi — Yatırım için kullanılan sermayenin kaynağının ve başvuru sahibine nasıl ulaştığının yeterli belgelerle ortaya konulamaması.
• İş planının ikna edici olmaması — İşletmenin geleceğine ilişkin gerçekçi, tutarlı ve destekleyici verilere dayanmayan projeksiyonlar sunulması.
• Kontrolün yeterli görülmemesi — Başvuru sahibinin işletme üzerinde gerekli kontrol ve yönetim yetkisine sahip olduğunun yeterince ortaya konulamaması.

Başvurunun değerlendirilmesinde her dosyanın kendi koşulları ve sunulan belgeler birlikte ele alınır. Bu nedenle tek bir unsurun değil, yatırımın yapısı, işletmenin faaliyeti, fonların kaynağı ve başvuru sahibinin işletmedeki konumunun bir bütün olarak ortaya konulması önem taşır.

Ret alınması hâlinde izlenebilecek yol ve yeniden başvuru sürecinde dikkat edilmesi gerekenler hakkında ABD Vizesi Reddi: Nedenleri ve Yeniden Başvuru başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Visatimer ile Yatırımınızı Riske Atmayın

E-1 ve E-2 vizeleri standart bir form doldurma süreci değildir; ciddi bir hukuki, finansal ve stratejik proje yönetimidir. Paranın yasal kaynağının ispatından orantılılık testine, ikna edici bir iş planı yazımından escrow süreçlerinin yönetimine kadar tek bir ayrıntının atlanması ret kararına yol açabilir.

Visatimer olarak bu karmaşık süreci Amerika'daki tecrübeli hukuk ofisi partnerlerimizle birlikte uçtan uca yürütüyoruz. Şirket kuruluşundan yatırım fonlarının belgelenmesine, Amerikan standartlarında iş planı hazırlanmasından konsolosluk mülakat provalarına kadar her ayrıntıyı "sıfır hata" prensibiyle şekillendiriyoruz.

Hayalinizdeki işi Amerika'ya taşımaya hazırsanız, ayrıntılı yol haritası ve profesyonel destek için yatırımcı vizesi hizmet sayfamızı inceleyebilir, sürecinizi bizimle planlayabilirsiniz. Genel ABD vize başvuru adımlarını öğrenmek isterseniz adım adım başvuru rehberimize göz atabilirsiniz.

Bu rehber, ABD Göçmenlik ve Vatandaşlık Hizmetleri (USCIS) ile ABD Dışişleri Bakanlığı'nın resmî kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır. Vize süreleri, harçlar ve başvuru koşulları değişebileceğinden, yatırıma başlamadan önce güncel resmî kaynakların teyit edilmesi ve durumunuza özel profesyonel değerlendirme yapılması önerilir.